becoming a British citizen

 I’m becoming a British citizen.

What does it mean exactly? It’s easy to think of it as just paperwork, an administrative thing that doesn’t really change anything about me. But it does. It does matter. It’s adding another layer to my identity.

I’m having to pledge my allegiance to the King! I know that sounds completely outlandish — but does it?

When I was 13, I made my Scout promise, and that was HUGE. It was such a big event in my life. You were only permitted to take the promise when you had been deemed ready and worthy. I had been in Scouts for something like two years before I was allowed to make my promise. I knew this day was coming. I was getting ready for it for months beforehand. I was saying the words of the promise before going to bed, like some kind of prayer. I’m sure I could still remember it now, nearly 30 years later, because that promise meant a lot to me. I was becoming part of something bigger than myself — something I really admired and longed to be a part of. It meant being permitted among people who shared values with me, forming a sort of brotherhood, a group to which I belonged. Oh, I was taking that so seriously. I thought about the words. I was reading about what it meant to be a Scout. I was very emotionally attached to that concept.

I did have some troubles with friendships back then, so becoming a proper member of the Scout movement was very meaningful to me, because it meant that I didn’t have to be liked by other teenagers — rather, I could take this step and then be accepted into the group regardless of not being able to form close friendships.

The celebration of it was significant as well. You never knew when it was going to happen, so you needed to be prepared, which of course is part of what being a Scout means. “Be Prepared” is the movement’s motto. I was prepared. I was waiting for the day when I would be called.

The ceremony was done at night. I was woken up in the middle of the night, put my uniform on, and then walked into the forest where there was a campfire set up for me. The whole group listened to a little storytelling from the leader about the significance of the promise and the movement, and then I took the oath in front of everybody gathered by the fire. I was given a cross, which was a symbol of me becoming a part of the movement and having taken my promise.

I remember that like it was yesterday. I was 13. That was 27 years ago.

And now here I am — another promise ceremony, to become part of a nation. And yes, like with Scouts, I did choose to be here. I found values that I admire and share, or aspire to. I found a way of living that is, well, really quite a good way of living. I found people I care about, people I made friends with. And probably most significantly of all, I had my children here, and I’m bringing them up here in Britain. They are British.

And now it’s time for me to be British.

So how do I feel?

It’s such a mixed bag.

I admit, I like my life here, and frankly, I would find it very hard to imagine a different life now. Fifteen years on, I’m a different person. And there is so much I appreciate about it — often not consciously.

When I arrived, I did not consider that this was going to be my home. I didn’t want it to be my home. I came because I was young. I didn’t have a better idea for my life, but I thought it was going to be good to try, to learn — and I did learn. I learned a lot, and I like a lot about living in Britain.

I like the fact that I can speak and read English with ease — that is an absolutely game-changing ability and a huge advantage in my life.

With the language, I also learned a different way to think. I do speak to myself in English now, and I find that this language — and I mean British English in particular here, as Americans express themselves differently — has really shaped the way I express myself, speak, and think. And that has enriched me hugely. It changed me. It gave me an entirely new and different perspective.

I love access to British culture. I absolutely admire BBC documentaries and children’s programmes, but also entertainment more generally. I found so many high-quality productions, and I don’t think I would have found that anywhere else in the world, so I’m very grateful for this.

I’m a big fan of BBC Radio 4 — its podcasts, documentaries, and informational content. I find it very well done: thoroughly researched, well presented, accessible, and, most of all, interesting. Because there are plenty of things that can be talked about, but not all of it is done in a way that actually keeps me interested. I’ve been a subscriber to some programmes for years, and I still enjoy every new episode that comes out.

I think that’s beautiful.

I really benefit from the fact that I can work part time while earning a lot more than I could have earned in Poland doing the same job. I have better career prospects here — even though I might not have taken full advantage of them, I appreciate the choices I have. I’ve been working part-time for more than 10 years now, so for most of my working life. And I can afford the kind of life that I enjoy and value. I can invest in the things that matter to me. I have modernised my home and got rid of all fossil fuels. I can afford all the children’s activities, trips, holidays, entertainment, and leisure. I really have a very comfortable life, and I really appreciate that.

I very much appreciate the cultural environment I interact with. The way people speak to each other — politely, kindly — I admire that. I really love that you can count on being treated with respect at all times. I’m not going to talk about the things that annoy me about the cultural ways of expression in Britain, like polite patronising and ambiguous responses that I absolutely loathe. I’m just going to point out the things that I really enjoy: that prevailing importance of being kind — that is something so special about Britain, and so precious. People, from a very young age — including my children — are taught to be kind, to be respectful, to be considerate. And that is, in my view, an absolute foundation of the way this nation is constructed and functions.

And I love it. I absolutely love it.

I love education here. We had a very good experience with schools and preschool settings that are built on a different set of values from the Polish system. I really think that serves young people very well. I really like the fact that my children have been exposed to this caring, appreciative environment that helped them grow confidence and self-love, that helped them manage difficulties in a positive way. I’m grateful for this.

In fact, I wish I could go back in time and give that to myself and my husband. We went through a very different educational environment, which left us with very different ways of thinking about ourselves and what we can do.

And also a work culture: there are standards of behaviour that at their heart have respect, support, and openness — opposite to patronising and dismissive attitudes. That is something I really value.

I have also discovered interesting people on the fringes of British culture — people who perhaps are not the most stereotypically “British,” but who are very much part of its diverse culture. I’ve really enjoyed those interactions and the learning they offered. They have definitely enriched my life, and even if this is not “British” as such, it is my experience of Britain, so I think that still counts towards my personal appreciation of it.

To the list of institutions I appreciate about Britain, I will add the National Trust. My changing attitudes towards it nicely illustrate my personal journey as an immigrant to Britain.

When I first became aware of it, it honestly made me laugh. Charging horrendous prices for maintaining and showing me around some grounds — often consisting of a massive lawn and, of course, the café with scones and jam — struck me as a really peculiar institution. I laughed at people who paid for membership just to admire a bit of a park. But then I started to notice there was much more to National Trust estates. I started to appreciate the environmental work they do, the cultural work they do, and also how they contribute to creating spaces for different groups in society — families, elderly people, groups of friends — to enjoy the countryside in a very British way. The estates are very well managed, there are facilities, there is parking, but it is still nature, beautiful gardens, as well as history. Travelling around, I found that National Trust sites are really quite special in the way they are maintained and the way they are made convenient. And now I’m a proud member of the National Trust. I don’t think I’m spending too much money. I feel like I’m supporting a good project, and I do enjoy the parks and gardens they offer — even though I could go for a walk and see a similar range of beautiful flowers in the little woods by my house, I still go to National Trust estates just because it’s so lovely.

So there it is. I’m British.

Here is the flip side though. Moving abroad has done another thing to me. It has made me realise how Polish I am. It confronted me with a different culture, and that made me very acutely aware of my own way of thinking and doing things — things I didn’t realise were not just mine alone, but were coming from my culture: the Polish culture.

And that is a difficult thing to come to terms with, because I did not grow up proud of being Polish. On the contrary — the atmosphere and the narrative I grew up in were very dismissive of Polish culture, the way the state operates, the way people are, and all its flaws. The negativity towards Poland and Polishness was all around me. I grew to see it as my own.

Then, coming to a different country, I suddenly found myself being proud of the way me and my people approach life. I started to feel very superior in my cultural habits.

I’d notice that with regard to food, the way people manage finances and the decisions they make, shopping, transport, attitudes towards work, ambition in life, relationships with nature, leisure time — everything.

I’ll try to explain on the example of attitudes towards nature:

I look down on the British only ever interacting with nature if there is a parking lot and café next to it, and ridicule them for thinking they are really into nature when they walk from pub to pub on a concrete path. Brits don’t go out if they don’t have “proper” outdoor equipment, even if they are making a mile-long walk. I can’t get over the kids who don’t go to the woods or the river just to play — they have to have a “forest school” organised first. Or even worse, they don’t sign up for a forest school because they are not that “outdoorsy” — they consider going into the garden, which consists of a very manicured lawn, as “being outside.”

But then, at the same time, I myself appreciate the fact that there are maintained footpaths everywhere, gates, signs, and that there is a pub almost everywhere you go, in case you need refreshments. And then I admire the people who use this outdoor infrastructure more extensively than I do — people who walk from coast to coast, organise cycling groups, go camping. That is all really inspiring and awesome.

But I still feel very superior in my way of experiencing nature, which is much more down to earth and casual. But at the same time, I’m finding I enjoy a café at the end of the walk. I complain when there’s no toilet. Living in the UK has changed the way I interact with nature too. The same goes for other aspects of life and culture.

And now, with the prospect of becoming a British citizen, I’m finding that, in a sense, I got trapped in this feeling of superiority of my culture. I’m having to bring myself to appreciate things that are British, to make a conscious effort to notice them, appreciate them, and make them my own. On the other hand, I don’t want to dismiss the Polish part of me, which I have become kind of proud of through living in the UK. That creates a rather uneasy opposition in me. It’s not easy to hold two things there together without judging them as better or worse. I guess that’s one of the things I find hard about becoming British.

And here is an even harder issue to come to terms with.

A big part of my life in Britain has been the experience of being an immigrant. And that is a difficult thing, because it is so conflicting.

I frankly love being an immigrant. I like the fact that I can come from elsewhere, bring all my cultural baggage, my personality, my lack of knowledge of the language and customs, etc. — and I can still not only function, but thrive in this country. I love it. And I love the fact that I’ve met many, many people in Britain who, like me, came to live here from all over the world, and we could all be part of this amazing culture and contribute to each other’s richness. I’m not in the slightest ashamed of the fact that I’m an immigrant. That’s who I am.

But equally, the very second that it is pointed out, I am furious. I absolutely hate somebody treating me as an immigrant. So yes — I am one, but I do not want to be treated as one.

I guess the same goes for Black people, or people with any other minority identity: they can be proud of their identity, immersed in it, but they do not want to be treated differently because they are part of that group.

It sounds illogical, a bit contradictory perhaps, but that is very much my experience.

As an immigrant to Britain, I love Britain for not treating me as an immigrant, as the “other.”

That comes back to this kindness, respect, and tolerance towards people — that I can be an immigrant without constantly being made to feel like one.

When I was approved as a British citizen and invited to the ceremony to take an oath to the Crown, my emotional reaction was not one of joy. I rather wanted to show my middle finger: You’re not going to tell me who I am!

Coming from Eastern Europe, I have inherited the deep mistrust towards the State. Deep down, I carry the sentiment that, by definition, “The State” is oppressive. That has awakened now when I’m called to pledge my allegiance to the United Kingdom.

The welcoming, diverse, open environment that welcomed me when I first came has now started to feel threatening. The political situation is changing, and the nationalistic, anti-immigrant narratives and attitudes are becoming stronger. They are labelling me as an immigrant, encroaching into my rights, treating me as somehow less worthy. And that causes resentment.

I didn’t choose to pursue citizenship because I deeply wanted it. Rather, I thought: well, if you’re not happy with me living here as an immigrant, I will follow the process and become a British citizen, so I can be just the same as you are.

And the fact that I was, in a way, made to do that really steals the joy out of it.

I’m also observing a fast-paced change in me on that subject.

Just a year ago, we got citizenship for the children, and that was provoked by the same thing. We did it because Reform UK won the local election, so we thought we’d better regulate the children’s status, so they couldn’t be denied being British in the future.

But when they got that status, I felt really happy. I felt like that was something to celebrate.

We went out with British flags. I made them a crisp sandwich. We had ice cream in Beamish. I was looking at them and thinking: You are British. You have always been. This is part of your heritage. You are growing up here, and now you also have legal recognition of that heritage of yours.

I thought that was lovely.

I was really proud that they could be both Polish and British, that they could belong here and there, and that they formed part of this amazing, diverse, open, and civilised country.

But then, when it comes to me, I really feel different.

I feel like I’m being made to become somebody I’m not.

And of course, when I think about it, I also am British now. And now I’m having the legal reality of it recognised. I’m being formally admitted into the British nation.

But I feel like something is being taken from me.

I really felt at home with the concept that I was Polish, yet I was living in Britain, and that was okay. Not just for me, but also for my colleagues, customers, friends, and wider community.

I didn’t have to conform to be British. I didn’t have to change anything about myself. I just functioned in British society as Polish.

Now I’m having to declare myself British and pledge allegiance to the King.

I would really rather be Polish in Britain.

Polska wersja językowa: 

Zostaję obywatelką brytyjską.

Co to właściwie dokładnie znaczy? Łatwo pomyśleć o tym jako o zwykłej formalności, administracyjnej sprawie, która tak naprawdę niczego we mnie nie zmienia. Ale jednak zmienia. To ma znaczenie. To dodaje kolejną warstwę do mojej tożsamości.

Muszę złożyć przysięgę wierności Królowi! Wiem, że to brzmi zupełnie absurdalnie — ale czy na pewno?

Kiedy miałam 13 lat, składałam przyrzeczenie harcerskie i to było OGROMNIE ważne. To było jedno z wielkich wydarzeń mojego życia. Przyrzeczenie można było złożyć dopiero wtedy, gdy uznano, że jest się gotowym i godnym. Byłam w harcerstwie chyba około dwóch lat, zanim pozwolono mi złożyć przyrzeczenie. Wiedziałam, że ten dzień nadejdzie. Przygotowywałam się do niego miesiącami. Powtarzałam słowa przyrzeczenia przed snem, trochę jak modlitwę. Jestem pewna, że nadal bym je pamiętała, prawie 30 lat później, bo tamta obietnica naprawdę wiele dla mnie znaczyła. Stawałam się częścią czegoś większego ode mnie — czegoś, co naprawdę podziwiałam i do czego bardzo chciałam należeć. Oznaczało to możliwość bycia wśród ludzi, którzy wyznawali podobne wartości, tworząc coś w rodzaju braterstwa, grupy, do której należałam. Och, traktowałam to śmiertelnie poważnie. Myślałam o słowach przyrzeczenia. Czytałam o tym, co znaczy być harcerką. Byłam bardzo emocjonalnie przywiązana do tej idei.

Miałam wtedy pewne trudności w relacjach z rówieśnikami, więc stanie się pełnoprawną członkinią ruchu harcerskiego było dla mnie bardzo ważne, bo oznaczało, że nie muszę być lubiana przez innych nastolatków — mogłam zrobić ten krok i zostać zaakceptowana przez grupę niezależnie od tego, że trudno było mi tworzyć bliskie przyjaźnie.

Sama celebracja tego wydarzenia też miała znaczenie. Nigdy nie wiedziało się, kiedy dokładnie to nastąpi, więc trzeba było być przygotowanym — co oczywiście samo w sobie jest częścią tego, co znaczy być harcerzem. „Czuwaj” / „Bądź gotów” to motto ruchu. Byłam gotowa. Czekałam na dzień, w którym zostanę wezwana.

Ceremonia odbyła się nocą. Obudzono mnie w środku nocy, założyłam mundur, a potem poszłam do lasu, gdzie czekało przygotowane dla mnie ognisko. Cała grupa wysłuchała krótkiej opowieści drużynowego o znaczeniu przyrzeczenia i samego ruchu, a potem złożyłam przysięgę przed wszystkimi zgromadzonymi przy ogniu. Dostałam krzyż, symbol tego, że stałam się częścią ruchu i złożyłam przyrzeczenie.

Pamiętam to, jakby wydarzyło się wczoraj. Miałam wtedy 13 lat. To było 27 lat temu.

A teraz jestem tutaj — kolejna ceremonia składania obietnicy, tym razem po to, by stać się częścią narodu. I tak, podobnie jak w harcerstwie, to też był mój wybór. Znalazłam tutaj wartości, które podziwiam i podzielam — albo do których aspiruję. Znalazłam sposób życia, który, cóż, jest naprawdę całkiem dobrym sposobem życia. Znalazłam ludzi, na których mi zależy, ludzi, z którymi się zaprzyjaźniłam. I chyba najważniejsze ze wszystkiego: tutaj urodziły się moje dzieci i tutaj je wychowuję — w Wielkiej Brytanii. One są Brytyjczykami.

A teraz przyszła pora, żebym i ja została Brytyjką.

Więc co właściwie czuję?

To bardzo mieszane uczucia.

Przyznam, że lubię swoje życie tutaj i szczerze mówiąc, bardzo trudno byłoby mi sobie teraz wyobrazić inne. Po piętnastu latach jestem inną osobą. I jest tyle rzeczy, które w tym życiu doceniam — często nawet nieświadomie.

Kiedy tu przyjechałam, nie myślałam, że to będzie mój dom. Nie chciałam, żeby był moim domem. Przyjechałam, bo byłam młoda. Nie miałam lepszego pomysłu na życie, ale wydawało mi się, że dobrze będzie spróbować, nauczyć się czegoś — i rzeczywiście się nauczyłam. Bardzo wiele się nauczyłam i wiele rzeczy w życiu w Wielkiej Brytanii naprawdę mi odpowiada.

Lubię to, że mogę swobodnie mówić i czytać po angielsku — to umiejętność, która absolutnie zmienia życie i daje ogromną przewagę.

Wraz z językiem nauczyłam się też innego sposobu myślenia. Rozmawiam teraz sama ze sobą po angielsku i mam poczucie, że ten język — a mam tu na myśli szczególnie brytyjski angielski, bo Amerykanie wyrażają się jednak inaczej — wpływa na sposób, w jaki się wyrażam, mówię i myślę. I to mnie ogromnie wzbogaciło. To mnie zmieniło. Dało mi zupełnie nową, inną perspektywę.

Uwielbiam dostęp do brytyjskiej kultury. Podziwiam dokumenty BBC i programy dla dzieci. Trafiłam na tak wiele produkcji wysokiej jakości i nie wydaje mi się, żebym gdziekolwiek indziej na świecie znalazła coś podobnego, więc jestem za to bardzo wdzięczna.

Jestem wielką fanką BBC Radio 4 — podcastów, dokumentów i treści informacyjnych i edukacyjnych. Uważam, że są świetnie robione: rzetelnie przygotowane, dobrze przedstawione, przystępne i przede wszystkim interesujące. Bo jest mnóstwo rzeczy, o których można opowiadać, ale nie wszystko robi się w sposób, który naprawdę utrzymuje moje zainteresowanie. Niektórych programów słucham od lat i nadal cieszę się każdym nowym odcinkiem, który się pojawia.

Myślę, że to jest wspaniałe.

Naprawdę korzystam z tego, że mogę pracować na część etatu, zarabiając znacznie więcej niż mogłabym zarobić w Polsce, w tym samym zawodzie.. Mam tutaj lepsze perspektywy zawodowe — nawet jeśli nie wykorzystałam ich w pełni, doceniam sam fakt, że mam wybór. Pracuję na część etatu już od ponad dziesięciu lat, czyli przez większość mojego życia zawodowego. A jednocześnie stać mnie na życie, które lubię i cenię. Mogę inwestować w rzeczy, które są dla mnie ważne. Zmodernizowałam dom i całkowicie zrezygnowałam z paliw kopalnych. Mogę pozwolić sobie na wszystkie zajęcia dodatkowe dla dzieci, wycieczki, wakacje, rozrywkę i czas wolny. Naprawdę żyję bardzo komfortowo i bardzo to doceniam.

Bardzo cenię też środowisko kulturowe, z którym mam kontakt. Sposób, w jaki ludzie odnoszą się do siebie — uprzejmie, życzliwie — bardzo to podziwiam. Naprawdę uwielbiam to, że można liczyć na to, że człowiek będzie traktowany z szacunkiem w każdej sytuacji. Nie będę teraz mówić o rzeczach, które mnie drażnią w brytyjskim sposobie komunikacji, jak bardzo grzeczne traktowanie ludzi z góry czy niejednoznaczne odpowiedzi, których szczerze nie znoszę. Wolę wskazać to, co naprawdę lubię: tę kulturę życzliwości — to jest w Wielkiej Brytanii coś naprawdę wyjątkowego i bardzo cennego. Ludzi od najmłodszych lat — w tym moje dzieci — uczy się bycia życzliwym, okazywania szacunku i brania innych pod uwagę. I to jest, moim zdaniem, absolutny fundament tego, jak ten kraj jest zbudowany i jak funkcjonuje.

I bardzo mi isę to podoba.

Uwielbiam tutejszą edukację. Mieliśmy bardzo dobre doświadczenia ze szkołami i przedszkolami, które opierają się na innym zestawie wartości niż polski system. Naprawdę uważam, że to bardzo dobrze służy młodym ludziom. Bardzo cieszę się, że moje dzieci dorastają w takim troskliwym i wspierającym środowisku, które pomaga im budować pewność siebie i zdrowe poczucie własnej wartości, jednoczesnie pomagając im przechodzić przez trudności w pozytywny sposób. Jestem za to wdzięczna.

Właściwie czasem chciałabym móc cofnąć się w czasie i dać sobie samej oraz mojemu mężowi takie dzieciństwo. Dorastaliśmy w zupełnie innym środowisku edukacyjnym, które zostawiło nas z bardzo odmiennym sposobem myślenia o sobie i o tym, co jesteśmy w stanie osiągnąć.

Jest też kultura pracy: standardy zachowania, których fundamentem są szacunek, wsparcie i otwartość — przeciwieństwo protekcjonalności i lekceważącego podejścia. To coś, co naprawdę bardzo cenię.

Odkryłam też ciekawych ludzi na obrzeżach brytyjskiego społeczeństwa — ludzi, którzy być może nie są najbardziej stereotypowo „brytyjscy”, ale którzy zdecydowanie są częścią brytyjskiej różnorodności. Naprawdę wiele dały mi te spotkania i wszystko, czego mogłam się dzięki nim nauczyć. Zdecydowanie wzbogaciły moje życie i nawet jeśli to nie jest „brytyjskie” samo w sobie, to jest to część mojego doświadczenia Wielkiej Brytanii, więc myślę, że to też się liczy.

Do listy brytyjskich instytucji, które cenię, dopisałabym jeszcze National Trust. To, jak zmieniało się moje podejście do tej organizacji, bardzo dobrze pokazuje moją osobistą drogę jako imigrantki w Wielkiej Brytanii.

Kiedy po raz pierwszy usłyszałam o tym jak działa National Trust, szczerze mówiąc, rozbawiło mnie to. Pobieranie horrendalnych opłat za utrzymywanie i oprowadzanie ludzi po terenach, które często sprowadzały się do ogromnego trawnika i — rzecz jasna — kawiarni ze charakterystycznymi dla UK słodkimi bułkami z dżemem, wydawało mi się naprawdę osobliwym pomysłem. Śmiałam się z ludzi, którzy wykupywali członkostwo tylko po to, żeby podziwiać kawałek parku. Ale potem zaczęłam zauważać, że w National Trust jest dużo więcej.

Zaczęłam doceniać ich działalność na rzecz środowiska, ochrony dziedzictwa kulturowego, ale też sposób, w jaki tworzą przestrzenie dla różnych grup społecznych — rodzin, osób starszych, grup przyjaciół — żeby mogły spędzać czas na łonie przyrody w bardzo brytyjski sposób. Posiadłości są świetnie utrzymane, są udogodnienia, parkingi, ale jednocześnie pozostają jakimś rodzajem środowiska naturalnego — pięknymi ogrodami i kawałkiem historii. Podróżując po kraju zauważyłam, że miejsca prowadzone przez National Trust są naprawdę wyjątkowe pod względem tego, jak są utrzymywane i jak wygodnie można z nich korzystać.

I teraz jestem dumną członkinią National Trust. Nie mam poczucia, że wydaję na to zbyt dużo pieniędzy. Czuję raczej, że wspieram coś wartościowego, a przy okazji naprawdę korzystam z parków i ogrodów, które oferują — nawet jeśli równie piękne kwiaty mogłabym zobaczyć podczas spaceru po małym lasku niedaleko domu, to i tak jeżdżę do posiadłości National Trust, bo po prostu jest tam tak przyjemnie.

No więc tak. Jestem Brytyjką.

Ale jest też druga strona tego wszystkiego. Wyjazd za granicę zrobił ze mną jeszcze jedną rzecz. Uświadomił mi, jak bardzo jestem Polką. Zderzył mnie z inną kulturą i sprawił, że bardzo wyraźnie zaczęłam dostrzegać własny sposób myślenia i działania — rzeczy, których wcześniej nie postrzegałam jako czegoś więcej niż tylko „moje”, a które w rzeczywistości wynikały z kultury, z której pochodzę: z kultury polskiej.

I trudno się z tym pogodzić, bo nie dorastałam dumna z tego, że jestem Polką. Wręcz przeciwnie — atmosfera i narracja, w której dorastałam, były bardzo krytyczne wobec polskiej kultury, sposobu funkcjonowania państwa, ludzi i wszystkich niedoskonałości Polski. Negatywne podejście do Polski i polskości było wszędzie wokół mnie. Wyrosłam w nim i stało się moim własnym.

A potem przyjechałam do innego kraju i nagle odkryłam, że jestem dumna ze sposobu, w jaki ja i “moi ludzie” podchodzimy do życia. Zaczęłam odczuwać pewnego rodzaju kulturową wyższość.

Zauważałam to w podejściu do jedzenia, zarządzania pieniędzmi i podejmowania decyzji finansowych, zakupów, transportu, podejścia do pracy, ambicji życiowych, relacji z przyrodą, sposobów spędzania wolnego czasu — właściwie we wszystkim.

Spróbuję wyjaśnić to na przykładzie podejścia do przyrody:

Patrzę z góry na Brytyjczyków, którzy obcują z naturą tylko wtedy, gdy obok jest parking i kawiarnia, i trochę się z nich podśmiewam, kiedy myślą, że są naprawdę blisko natury, spacerując od pubu do pubu po utwardzonej ścieżce. Brytyjczycy nie wychodzą z domu bez „porządnego” sprzętu outdoorowego, nawet jeśli idą na spacer długości jednej mili. Nie mogę się nadziwić dzieciom, które nie chodzą po prostu do lasu albo nad rzekę się pobawić — musi być wcześniej zorganizowane „forest school”. Albo, co gorsza, nie zapisują się na takie zajęcia, bo „nie są typem outdoorowym” — za bycie na świeżym powietrzu uznają wyjście do ogrodu z idealnie przystrzyżonym trawnikiem.

A jednocześnie sama bardzo doceniam to, że wszędzie są utrzymane ścieżki, bramki, oznaczenia i że praktycznie wszędzie można znaleźć pub, jeśli potrzebuje się odpoczynku czy czegoś do picia. I podziwiam ludzi, którzy korzystają z tej infrastruktury bardziej niż ja — tych, którzy przechodzą pieszo od wybrzeża do wybrzeża, organizują grupowe wyprawy rowerowe albo jeżdżą pod namiot. To wszystko jest naprawdę inspirujące i wspaniałe.

Ale mimo wszystko nadal czuję pewną wyższość wobec mojego sposobu doświadczania przyrody — bardziej przyziemnego, swobodnego. A jednocześnie łapię się na tym, że lubię kawiarnię na końcu spaceru. Narzekam, kiedy nie ma toalety. Życie w Wielkiej Brytanii zmieniło także mój sposób obcowania z naturą. Tak samo jest z innymi aspektami życia i kultury.

A teraz, kiedy perspektywa zostania obywatelką brytyjską stała się realna, odkrywam, że w pewnym sensie utknęłam w tym poczuciu wyższości własnej kultury. Muszę świadomie uczyć się doceniać rzeczy brytyjskie — zauważać je, uznawać ich wartość i czynić je częścią siebie. A jednocześnie nie chcę odrzucać tej polskiej części siebie, z której zaczęłam być trochę dumna właśnie dzięki życiu w Wielkiej Brytanii. To tworzy we mnie dość nieprzyjemne napięcie. Niełatwo jest mieć w głowie dwa sprzeczne podejścia, nie oceniając ich jako lepszych albo gorszych. Chyba to jest jedna z rzeczy, które najtrudniej mi przychodzi w stawaniu się Brytyjką.

A jest jeszcze trudniejsza kwestia, z którą muszę się zmierzyć.

Dużą częścią mojego życia w Wielkiej Brytanii było doświadczenie bycia imigrantką. A to jest trudna sprawa, bo pełna sprzeczności.

Szczerze mówiąc,podoba mi się bycie imigrantką. Lubię to, że mogę przyjechać skądś indziej, przywieźć cały swój kulturowy bagaż, swoją osobowość, braki w znajomości języka czy obyczajów i mimo tego nie tylko funkcjonować, ale wręcz rozkwitać w tym kraju. To jest na prawdę super. I podoba mi się też to, że spotkałam w Wielkiej Brytanii mnóstwo ludzi, którzy — podobnie jak ja — przyjechali tutaj z różnych stron świata, i że wszyscy mogliśmy stać się częścią tej niesamowitej kultury oraz wzajemnie wzbogacać swoje życie. Ani trochę nie wstydzę się tego, że jestem imigrantką. To część tego, kim jestem.

Ale jednocześnie, jak tylko ktoś mi to wypomina albo podkreśla, wściekam się. Naprawdę nie znoszę, kiedy ktoś traktuje mnie jak imigrantkę. Więc tak — jestem nią, ale nie chcę być tak traktowana.

Myślę, że podobnie mogą czuć się osoby czarnoskóre albo ludzie należący do innych mniejszości: mogą być dumni ze swojej tożsamości, głęboko w niej zakorzenieni, ale nie chcą być traktowani inaczej tylko dlatego, że należą do danej grupy.

Brzmi to nielogicznie, może trochę sprzecznie, ale właśnie takie jest moje doświadczenie.

Jako imigrantka w Wielkiej Brytanii, kocham Wielką Brytanię za to, że nie traktuje mnie jak imigrantkę.

I znowu wraca tutaj ta życzliwość, szacunek i tolerancja wobec ludzi — to, że mogę być imigrantką, bez nieustannego przypominania mi, że nią jestem.

Kiedy dostałam decyzję o przyznaniu obywatelstwa brytyjskiego i zaproszenie na ceremonię, podczas której mam złożyć przysięgę Koronie, moją emocjonalną reakcją nie była radość. Raczej miałam ochotę pokazać środkowy palec: Nie będziecie mi mówić, kim jestem!

Odziedziczyłam głęboką nieufność wobec państwa. Gdzieś głęboko noszę w sobie przekonanie, że z definicji „Państwo” jest czymś opresyjnym. I to właśnie się we mnie teraz odezwało, kiedy mam składać przysięgę lojalności wobec Zjednoczonego Królestwa.

To przyjazne, różnorodne i otwarte środowisko, które przyjęło mnie, kiedy tu przyjechałam, zaczęło teraz wydawać się trochę groźne. Sytuacja polityczna się zmienia, a nacjonalistyczne i antyimigranckie narracje i postawy stają się coraz silniejsze. Oznaczają mnie etykietą „imigrantki”, ingerują w moje prawa, traktują mnie tak, jakbym była w jakiś sposób mniej warta. I to budzi we mnie sprzeciw.

Nie zdecydowałam się na obywatelstwo dlatego, że bardzo go pragnęłam. Raczej pomyślałam: skoro nie podoba wam się, że mieszkam tutaj jako imigrantka, to przejdę cały proces i zostanę obywatelką brytyjską, żeby być dokładnie taka sama jak wy.

I fakt, że zostałam w pewnym sensie do tego zmuszona, naprawdę odbiera temu całą radość.

Obserwuję też, jak szybko zmienia się moje podejście do tej sprawy.

Zaledwie rok temu załatwiliśmy obywatelstwo dzieciom — i to z podobnego powodu. Zrobiliśmy to, bo Reform UK wygrało lokalne wybory, więc uznaliśmy, że lepiej uregulować status dzieci, żeby nikt nie mógł im kiedyś odmówić prawa do bycia Brytyjczykami.

Ale kiedy dostały ten status, poczułam prawdziwą radość. Miałam poczucie, że to coś wartego świętowania.

Wyszliśmy z brytyjskimi flagami. Zrobiłam im kanapkę z chipsami. Zjedliśmy lody w Beamish. Patrzyłam na nie i myślałam: Jesteście Brytyjkami, zawsze nimi byliście. To część waszego dziedzictwa. Dorastacie tutaj i teraz macie też formalne potwierdzenie tej części swojej tożsamości.

Pomyślałam, że to naprawdę piękne.

Byłam bardzo dumna, że mogą być jednocześnie Polkami i Brytyjkami, że mogą należeć tu i tam, i że są częścią tego niezwykłego, różnorodnego, otwartego i cywilizowanego kraju.

Ale kiedy chodzi o mnie, czuję się zupełnie inaczej.

Mam wrażenie, jakby zmuszano mnie do stania się kimś, kim nie jestem.

Naprawdę dobrze się czułam z byciem Polką mieszkającą z Wielkiej Brytanii. To było całkowicie ok, nie tylko dla mnie, ale też dla ludzi z którymi pracuję, klientów, znajomych i ogólnie dla szerszej społeczności. 

Nie musiałam dostosowywać się do życia w UK, zmnieniać siebie, żeby tu pasować. Po prostu mogłam funkcjonować jako Polka w Wielkiej Brytanii, a nie ogłaszać się Brytyjką i ślubować wierność Królowi. 

Wolałam być Polką w UK.

Sylwester w Southampton

Nasza wyprawa do Southampton, na południowy kraniec Anglii w sylwestrowy weekend była bardzo udana. Gościliśmy u Pauliny i Bartka, których znaleźliśmy na cauchsurfingu. Dla porządku wyjaśnię, że zajechaliśmy do nich wieczorem 30.12.12, po odstawieniu mamy na lotnisko (mama była u nas na święta), po drodze wpadając z krótką wizytą do pod londyńskiego High Wycombe, w którym chwilowo przebywała moja siostra Idka. Z Pauliną i Bartkiem spędziliśmy sylwestra i we wtorek 1.1.13 po południu się rozstaliśmy.

W Sylwestrowy poranek wybraliśmy się na południowy zachód, do Lulworth Cove, obiecującego piękne widoki, których jak wiadomo jesteśmy spragnieni. Niestety pogoda była paskudna - wiało i padało. Ustaliliśmy, że w Anglii nie ma co się przejmować pogodą, bo jeśli miałoby się rezygnować z wychodzenia z domu z powodu deszczu, to cały czas siedziałoby się pod dachem... Pojechaliśmy więc, razem z Ewą - koleżanką Pauliny ale bez Bartka, który pojechał do pracy. Niestety pogoda nie dawała za wygraną - parking na którym stanęliśmy podzielony był rzeką deszczowej wody a okoliczne ulice były zalane mniej więcej po kostki. Niczym się jednak nie zrażając, założyliśmy swoje wodoodporne kostiumy i ruszyliśmy zwiedzać. Dziewczyny nie były tak dobrze wyposażone, przemokły więc w ciągu kilkunastu minut. Wiatr i deszcz znacznie utrudniał chodzenie i patrzenie, no i przede wszystkim skutecznie zasłaniał widoki. Niemiłosiernie ciął w twarz, jakby z nieba leciały szpilki nie krople. Po ok. 1,5 godzinie takiego spaceru w końcu się poddaliśmy i zawróciliśmy. A potem suszyliśmy się aż do nastania nowego roku :)
Przed północą zdążyliśmy jeszcze puścić w niebo kilka lampionów i popodziwiać fajerwerki z ogródka. W sumie sylwester upłynął nam głównie na pogaduszkach.
W Nowy Rok, rano przeszliśmy się po miasteczku. Zobaczyliśmy - jak do tej pory pierwsze w Anglii - zniszczenia wojenne. Jeden z kościołów był zbombardowany a ruiny stały na pamiątkę. Poza tym Southampton nie różniło się specjalnie od innych brytyjskich miast. Na plus można mu zaliczyć obfitość i rozległość miejskich parków.

Dużo ciekawsi od zwiedzanych miejsc byli (jak zwykle) gospodarze. Paulina i Bartek są od nas o kilka lat młodsi i ich życiowa perspektywa okazała się być zaskakująco inna od naszej. Chyba pierwszy raz poczułam, ze niektóre życiowe decyzje, wahania, wątpliwości i problemy są już za mną, a nie przede mną. Oni dopiero budowali swoją życiową stabilność, zbierając doświadczenia, konfrontując marzenia z rzeczywistością dokonywali wyboru swojej ścieżki życiowej. Oboje z Maniuchem czuliśmy, że mamy ten etap już za sobą. że już "ułożyliśmy sobie życie". Jest to dla mnie szokujące odkrycie - Maniuch przecież ciągle zastanawia się co zrobić ze swoim życiem zawodowym, stale myślimy gdzie by się tu następnym razem przeprowadzić, rozważamy różne opcje i myślimy co robić w życiu, zadając sobie masę egzystencjalnych pytań. Dopiero teraz uświadomiłam sobie, na jak wiele pytań i wątpliwości już znaleźliśmy odpowiedź i w ogóle się nad nimi nie zastanawiamy! Czy na tym polega dojrzałość?

Jednocześnie słuchając o czyichś przygodach, jak zwykle, żałowałam, ze sama czegoś takiego nie przeżyłam. Paulina mieszkała przez pół roku we Włoszech jako au pair. Miała masę pozytywnych wspomnień i przemyśleń z tego okresu. Dużo się nauczyła, dużo zobaczyła i poznała. Ciągle zadawałam sobie pytanie dlaczego ja nigdy nie zrobiłam czegoś takiego? Dlatego, że nie umiem zajmować się dziećmi i nie odważyłabym się wyjechać sama do obcej rodziny, do obcego kraju, którego nie znam nawet języka? Tak, między innymi dlatego. Poza tym byłam w tym czasie na studiach, których skończenie dało mi pracę i stabilność finansową. Czy żałuję, że zrobiłam to co zrobiłam - nie! Myślę, że wybrałam dobrze i korzystam teraz z owoców tego wyboru. A jednak zazdroszczę ludziom, którzy wybrali inaczej :) Paradoksalne, ale taka chyba jest ludzka natura.

Ciekawa była też ich perspektywa emigracyjna. Bartek pracuje na zmywaku, kontynuując długa polską tradycję :) A do tego nie czuje się zbyt pewnie w angielskim. Paulina pracuje w sklepie ale nie na cały etat - spotykali się więc z innymi problemami niż my i w rezultacie dostrzegali dużo więcej wad mieszkania w UK. My jednak na początku byliśmy zachwyceni jak wszystko może być dobrze zorganizowane, dobrej jakości i uporządkowane. Dopiero później zaczęliśmy dostrzegać niezaizolowane domy, monotonię jednolitych uliczek i inne niedoskonałości. Tymczasem Paulina dojeżdżała do pracy 1,5h pociągiem, który był odwoływany z byle powodu, Bartek pracuje w restauracji często na nocne zmiany, w trakcie których ma 3godzinną przerwę (nie zdąży wrócić do domu, ani tam nie ma gdzie się podziać) i do tego czuje się wyalienowany, bo przez barierę językową nie bardzo może porozmawiać z innymi pracownikami. Zupełnie inna skala problemów.

Wyjazd ogółem bardzo fajny. Kolejne nowe doświadczenie i nowa myśl wrzucona do worka mojego umysłu. Oby takich nowych myśli i odkryć było w nowym roku jak najwięcej.

Zdjęcia z wyprawy: https://plus.google.com/u/0/photos/102225926721216505083/albums/5828155847113389089

Plant a tree for diamond jubilee

W niedzielę 2.12.2012 wzięliśmy udział w ogólnokrajowej akcji "Plant a Tree for Diamond Jubilee" czyli zasadź drzewo z okazji diamentowego jubileuszu. Akcja ma na celu posadzenie 6 milionów drzew w całym UK w specjalnie tworzonych Jubilee Woods - lasach jubileuszowych. udział biorą najróżniejsze organizacje, od żołnierzy, przez szkoły do zwykłych, prywatnych, wolontariuszy. Całość jest koordynowana przez Woodlands Trust - instytucję zarządzającą lasami w UK. Jubileusz sześćdziesięciolecia Elżbiety II na tronie jest dla nich doskonałym pretekstem, żeby taką akcję przeprowadzić.

Od dawna już uważamy, że w Anglii jest zdecydowanie za mało lasów, więc tym chętniej przyłączyliśmy się do tej inicjatywy. Można było wziąć udział na wiele sposobów: podarować pieniądze na cel sadzenia drzew (można nawet zaadoptować drzewo), zorganizować grupę i razem posadzić drzewa, posadzić drzewa samemu, na swojej ziemi lub oddać ziemię pod sadzenie lasu, albo wziąć udział w otwartym dla publiczności sadzeniu. Wybraliśmy właśnie tę ostatnią opcję. Pod bazą wojskową w Grantham wydzielono kawałek terenu pod zalesienie. Większość drzew sadzili żołnierze, zostawili tylko skrawek do posadzenia przez ludność.

Samo sadzenie zajęło nam chyba ok. godziny. Stawiliśmy się we wskazanym miejscu ze szpadlem wypożyczonym od znajomego z Maniucha sklepu. Zostaliśmy poinstruowani jak sadzić, przez miłego pana z Woodlands trustu po czym wręczono nam garść sadzonek. Posadziliśmy 10 młodych dębów. Rozśmieszyło nas, że obok pracowała para Słowaków z dziećmi :) Jak widać, nawet taka impreza, w Anglii jest międzynarodowa :D

Zdjęcia: https://plus.google.com/u/0/photos/102225926721216505083/albums/5820236253530015761

Londyn

Do stolicy wybraliśmy się na 4 dni od 26 do 29 października. Wycieczka się udała, mimo zimna i angielskiej, deszczowo-wietrznej pogody. Czas spędziliśmy jak zwykle włócząc się po ulicach , starając się zaliczyć jak najwięcej znanych punktów. Ogólnie Londyn nie bardzo nas zaskoczył - ot jeszcze jedno duże miasto. Z drugiej strony nie można powiedzieć, że niczym się nie różnił i chyba wszystkie nietypowe cechy wypadły Londynowi na plus.

W czwartek po pracy się spakowaliśmy i w piątek o 6:30 ruszyliśmy do Grantham (ok. 50min. samochodem) gdzie zostawiliśmy samochód i wsiedliśmy w szybki pociąg do Londynu. Na dworcu King's Cross znaleźliśmy się nieco ponad godzinę później, przejechawszy prawie 4 razy tyle kilometrów co samochodem :) Zakwaterowaliśmy się w hostelu i ruszyliśmy zwiedzać. Pierwszego dnia przeszliśmy z hostelu do Westminsteru i jeszcze trochę na drugą stronę rzeki - ok. 8 km. Ok. 16 stwierdziliśmy jednak, że jesteśmy zmęczeni (wstaliśmy o 5:30) i udaliśmy się na krótką drzemkę. odświeżeni ruszyliśmy w stronę Royal Albert Hall, w którym miał się odbyć koncert, a że nie było to zbyt daleko od naszego miejsca zamieszkania, zdążyliśmy jeszcze wstąpić do muzeum Wiktorii i Alberta, w którym cześć wystaw była już zamknięta, a reszta przeraźliwie nudna (moim zdaniem) Za to było ciepło, więc jakoś czas zleciał. O koncercie napisze wam Maniuch, który się bardziej zna. Mi też się podobało, chociaż musiałam walczyć ze snem, który strasznie mnie morzył po intensywnym dniu. 

Sobotę zaczęliśmy od najbardziej udanej części wycieczki (nie licząc oczywiście występu Dead Can Dance, który był bardzo udany) - wycieczki z przewodnikiem po siedzibie parlamentu. Wycieczka w małej grupie ok. 20 osób trwała ok. 1,5h. Pani bardzo ciekawie opowiadała o przeznaczeniu i krótko o historii różnych pomieszczeń. Byliśmy na sali, w której kłócą się posłowie i w której na krzesłach przysypiają lordowie. Widzieliśmy gdzie się głosuje nogami i skąd Królowa odczytuje coroczną mowę otwierającą obrady. Przewodniczka zawarła w swoim opowiadaniu dużo brytyjskiego humoru "At the minute we have more than 800 people eligible to take part in debate of the House of Lords. One can argue that it's a few too many." (obecnie mamy ponad 800 osób uprawnionych do wzięcia udziału w debacie Izby Lordów. Ktoś mógłby się spierać, że to o kilu za dużo) I w ogóle wyrażała się w śmieszący nas, brytyjski sposób, np. "the photography is not permitted in the house of parliament. if you do take a picture of anything you will be encourage very strongly to remove it" (robienie zdjęć nie jest dozwolone na terenie siedziby parlamentu. jeśli zrobicie czemukolwiek zdjęcie będziecie bardzo silnie zachęcani, żeby je usunąć). Wycieczka bardzo fajna.

Z Parlamentu ruszyliśmy na dalsze zwiedzanie - południowy brzeg Tamizy aż do mostu londyńskiego (Bridge of London). Dalej w okolice katedry św. Pawła i potem do centrum finansowego (gdzie znajduje się londyński ogórek) aż wreszcie dotarliśmy do Tower i Tower Bridge. Zjedliśmy coś w małej restauracyjce i zmęczeni zimnem i łażeniem wróciliśmy do hostelu. W niedzielę ruszyliśmy na zerowy południk. Spędziliśmy trochę czasu w Greenwich, które okazało się wyglądać jak małe, urocze brytyjskie miasteczko, tylko, że ze wzgórz widać centrum Londynu. Popołudnie spędziliśmy dalej spacerując tym razem w okolicy Tate Britain, do którego weszliśmy zobaczyć słynnego Turnera. Zupełnie mi się nie podobał i choć weszliśmy tylko na jedną wystawę, i tak spędziliśmy tam za dużo czasu jak na moje potrzeby. Wieczorem przeszliśmy się po, jak się okazało ku naszemu zaskoczeniu, najbardziej zatłoczonej przez turystów części miasta- West Endu. Cały poniedziałek spędziliśmy w muzeum historii naturalnej, i i tak nie zwiedziliśmy całego!!

Londyn wydal nam się mało zatłoczony i stosunkowo cichy. Zupełnie nie wyglądał na miasto, w którym mieszka 8 milionów ludzi (metropolię liczy się na 12-14mln) i które odwiedza rocznie 30mln turystów. Na ulicach, w metrze itp nie było tłoku. Generalnie można było przejść bez problemu, nie było dużego hałasu, tak, że mogliśmy normalnie rozmawiać i w ogóle było spokojnie. Wydaje nam się, że stosunkowa cisza jest zasługą jeżdżących po mieście taksówek - są chyba jakieś nowoczesne, bo są bardzo ciche i niesmrodliwe - w odróżnieniu na przykład od taksówek Nowego Jorku. Maniuch ma na ten temat nieco inne zdanie - twierdzi, że akurat w metrze był tłok, szczególnie na peronach, które były raczej małe i w ogóle można się tam było łatwo zgubić, czego nie doświadczaliśmy w USA.

Było też zaskakująco czysto. Duże miasta, w których do tej pory byliśmy, mimo najszczerszych chęci jednak ustępowały pod naporem tłumów producentów brudu i smrodu - czyli ludzi. Tu jakoś smród nie docierał do nozdrzy i bród i nie rzucał się w oczy (jeśli nie liczyć dnia wywozu śmieci, w trakcie którego worki ze śmieciami zostały wystawione na chodniki).

Nie było też widać bezdomnych ani żebraków. W trakcie całej czterodniowej wycieczki widzieliśmy może z pięciu żebraków! A chodziliśmy przecież po najbardziej zatłoczonych, turystycznych miejscach, kościołach itp. Po tej wizycie dotarło do nas, co mieszkańcy "Zachodu" mają na myśli, mówiąc, że w Ameryce jest bieda i duże nierówności społeczne - jak może pamiętacie wyśmiewaliśmy się z tej opinii o Ameryce, widząc bezdomnych poruszających się na elektrycznych wózkach i kupujących kawę w kawiarni. Teraz wiemy o co chodziło - W Nowym Jorku może i bezdomni nie są wcale tacy biedni, ale w Londynie w ogóle nie ma bezdomnych :)

Jeśli chodzi o samo miasto, muszę powiedzieć, że jest chyba inaczej zorganizowane, niż europejskie stolice, w których byliśmy. Nie ma w nim wydzielonej starówki/części zabytkowo-słynnej, przez którą przewala się tłum turystów, a poza obrębem której miasto wydaje się być od turystów wolne. Np. w Pradze można być albo w strefie zwiedzania, gdzie nie ma ruchu samochodowego, za to turyści są stłoczeni a mijane punkty usługowe sprowadzają się do sklepów z pamiątkami i restauracji, albo poza strefą zwiedzania, gdzie toczy się normalne życie mieszkańców. W Londynie atrakcje i miejsca użytkowe są chyba bardziej przemieszane i dzięki temu unika się tego efektu podziału miasta na dwie strefy. Oczywiście w okolicach Pałacu Buckingham, czy Big Bena jest pełno zwiedzających, ale jednak fakt geograficznego położenia atrakcji nieco rozcieńcza tłumy turystów.

Nie tak bardzo podobały nam się muzea. Ja generalnie nie przepadam za muzeami, zwykle się w nich nudzę i staram się ich unikać, więc moja opinia na pewno nie jest obiektywna i nie mam zamiaru się rozdrabniać na temat muzeów ze sztuką, w których byliśmy. Na muzeum historii naturalnej jednak bardzo liczyłam. Nie tylko dlatego, że interesuje mnie temat, ale też po obejrzeniu dwóch świetnych dokumentów na BBC: "Charles Darwin and the Tree of Life" oraz dokumentu z serii "Beautiful minds" o Richard Dawkinsie chciałam zobaczyć to słynne miejsce szukania dowodów na teorię ewolucji.
Niestety muzeum okazało się być zorganizowane przede wszystkim dla dzieci i jako dorośli czuliśmy się w nim nieco zaniedbani. Wystawy były raczej naiwne, z wielką pompą informujące nas o takich faktach jak "nasze ciało jest zbudowane z komórek"; "Niektóre dinozaury miały ostre zęby i pazury, więc musiały być drapieżnikami a inne jadły rośliny" albo "układ słoneczny jest zbudowany z planet, krążących wokół słońca". Eksponaty i schematy obrazowały różne fakty o takim poziomie oczywistości. Nie raziłoby nas, gdyby wystawa od czegoś takiego się zaczynała. Problem w tym, że często na tym się kończyła... Pewnie nie uważalibyśmy tego za wadę, gdyby nie fakt, że byliśmy w świetnych muzeach w USA - tam wystawy były tak zorganizowane, że można było znaleźć coś ciekawego na różnych poziomach wiedzy. Były wystawy dla dzieci i na nich zwykle eksponaty były nisko, było kolorowo, było dużo prostych i łatwych informacji i porównań itp. Ale zwykle na tej samej wystawie były też jakieś ciekawostki dla bardziej zaawansowanych. Gdzie nie gdzie zdarzały się nawet kąciki zabaw dla dzieci, zaplanowane tak, żeby zająć czymś maluchy w czasie kiedy dorośli zwiedzają wystawę. Zapamiętałam, że wystawy w muzeum historii naturalnej w Waszyngtonie i San Francisco były interesujące, nawet jeśli było o czymś, o czym wiedziałam - np. w SF była mała wystawa poświęcona różnicom pomiędzy żółwiami z różnych wysp Galapagos razem z geologiczną historią wysp, która służyła jako przykład na różnicowanie się gatunków podczas ich dłuższego odosobnienia. Ogólnie wiem na czym polega mechanizm ewolucyjnego różnicowania się gatunków i wiem, że został odkryty właśnie na Galapagos oraz że tam właśnie łatwo to wykryć ze względu na historię samych wysp, więc można by powiedzieć, że nuda, bo wszystko już wiedziałam. Ale jednak jest to inny poziom wiedzy no i nie wiedziałam dokładnie jakie są te różnice w budowie żółwi i do czego służą, czyli było też coś ciekawego dla mnie no i ogólnie mechanizm był ładnie zobrazowany. Czegoś takiego brakowało w Londynie.

Drugi zawód to stopień zaniedbania wystaw. Dział z dinozaurami był oblegany przez zwiedzających. Kolejka stała już na godzinę przed otwarciem i trwała nieprzerwanie aż do zamknięcia muzeum. Zainteresowanie ogromne, tłumy ludzi. A mimo to oglądający musieli kontemplować kości dinozaurów pokryte grubą warstwą kurzu!

Kolejny zarzut to dział ze ssakami. Wystawa chociaż potencjalnie fajna - prezentująca ssaki posegregowane grupami i zgromadzone w jednej wielkiej sali dla pokazania skali - mocno trąciła myszką i to czyniło ją nudną. Poza tym główna atrakcja w tej sali - płetwal błękitny - był... plastikowy. Fajnie że pokazali skalę zwierzęcia ustawiają co zaraz obok słonia, ale czemu dali plastikowy model?

Dział z minerałami (których jestem wielką fanką) też mnie zawiódł. Z niezrozumiałych przyczyn był podzielony na dwie części. Część na parterze była lepiej rozreklamowana, a ekspozycja odnowiona i ładnie zaprezentowana. Niestety prezentowane w tym dziale okazy były niezbyt okazałe! Parę fajnych, dużych kryształów, trochę szaro-burych kamieni i dużo miejsca na efekty świetlne i czarne gabloty. Za to w sali na piętrze, do której mało kto dociera (i my dotarliśmy na końcu więc nie zdążyliśmy całej zwiedzić) poukładane niemal na kupie wspaniale okazy najróżniejszych, mieniących się wszystkimi kolorami minerałów. Bez efekciarskiego oświetlenia czy choćby adekwatnego wyeksponowania. Dlaczego? Do tego opisy były mało czytelne i tylko słowne. podczas gdy w Waszyngtonie każdy minerał byl podpisany nazwą i wzorem chemicznym. Wydało mi się mało profesjonalne, żeby nie wysilić się na napisanie wzorów.

Ostatnia uwaga krytyczna (choć nie najmniej istotna) to fakt, że wszystkie wystawy o planetach wymieniały Pluton jako ostatnią planetę. Maniuch nie posiadał się z oburzenia - "co gdybym po wizycie w takim muzeum napisał na sprawdzianie w szkole, że Pluton jest planetą i dostał za to pałę?" Jak można tak wprowadzać w błąd? gdyby chociaż napisali coś w rodzaju "to jest stara klasyfikacja, ale teraz już Pluton się nie liczy itd." ale nie, zupełnie to zaniedbali.

A teraz to co nam się podobało:
Zupełnie przypadkiem załapaliśmy się na przewodnika oprowadzającego po magazynie z zachowanymi w formalinie i spirytusie preparatami zwierząt i roślin. Facet był zatrudnionym w muzeum naukowcem (muzeum działa też jako ośrodek naukowo-badawczy) i zabrał nas do pomieszczeń wypełnionych słojami z wciśniętymi w nich w różnych pozycjach zwierzętami i ich częściami. Przywodziło to na myśl wiktoriańskie laboratoria :) widzieliśmy np. uważaną do 1938 roku za wymarłą Latimerię i okaz chyba 20sto metrowej ośmiornicy, podobno bardzo rzadkiej. Przewodnik pokazał nam też okazy, które złapał i przechowywał w domu sam Karol Darwin! razem z jego własnoręcznym opisem. Ta wycieczka była bardzo ciekawa.

Podobał nam się też filmik w Studio Davida Attenborough'a (którego jestem fanką). Sam Sir David przemawiał z ekranu i pokazywał jak jesteśmy spokrewnieni z różnymi zwierzętami i roślinami i o co chodzi w systematyce gatunków.

Ogólnie więc wizyta nie była całkowitą porażką i nawet na wystawach, które ogólnie skrytykowałam było parę fajnych rzeczy, jednak rozpieszczeni wizytą w USA, musimy przyznać, że londyńskie muzeum historii naturalnej nie jest aż tak wyjątkowe.

Zdjęcia: https://plus.google.com/u/0/photos/102225926721216505083/albums/5805956188064354337

A to maniuchowy opis koncertu:

Mila nakazała mi napisanie maila o koncercie, ponieważ podobno sama nie jest w stanie. Jesteście więc, droga rodzino, skazani na moje przydługie i przynudne wynurzenia, pełne odwołań do konkretnych faktów z życia zespołu i dokonań tegoż. Dalej czytajcie ostrzeżeni. [Wersja dla fanów recenzji zwięzłych: "Było fajnie"]

O koncercie powiadomiła mnie znajoma z dawnych czasów, fanka DCD, za pomocą Facebooka. Ot przykład do czego ta piekielna strona może się przydać. Gdyby nie ona na pewno przegapilibyśmy sprawę i bilety by się dawno sprzedały. Kupiliśmy bilety około marca tego roku i już wtedy dostępne były tylko i wyłącznie stojące miejsca na galerii (O Royal Albert Hall za chwilę). Zapłaciliśmy niewiele, bo zaledwie 20 funtów za bilet. Jak już miałem okazję niedawno napomknąć Idce, bilety na poprzednią trasę koncertową w Polsce (bodaj w roku 2005) kosztowały małą fortunę, wyprzedały się na pniu i chodziły potem na Allegro zaczynając od 1200 zł. Także 20 funtów wydawało się ceną niewygórowaną. Oczywiście wraz z wyjazdem na koncert pojawił się pretekst do odwiedzenia Londynu w którym pomimo dość już długiego pobytu w Anglii, jeszcze nie byliśmy. Mam nadzieję, że w opisywaniu naszych perypetii londyńskich wyręczy mnie Mila, bowiem w innym wypadku będę musiał siedzieć przy komputerze co najmniej do jutra rana...

Ale wracając do koncertu - Royal Albert Hall jest szacowną placówką, otwartą przez samą królową Wiktorię w 1871 roku i nazwaną na cześć jej zmarłego męża (bez którego przyszło jej rządzić przez czas dość długi). Jest to budowla iście potężna (oszczędzę wam dokładnych wymiarów), do której można zapakować nawet 8000 widzów. Obecnie odbywają się tu różnego rodzaju imprezy: koncerty muzyki klasycznej (w tym super w Anglii popularne koncerty z letniego cyklu "British Proms", transmitowane na żywo w BBC), muzyki popularnej (wśród gwiazd min. The Who i Yes) a nawet widowiska sportowe jak np. mecze tenisa (sic!). Miejsca siedzące mieszczą się na parterze i pięciu piętrach, na samym czubku przy dachu jest galeria z barierką i bez krzeseł. Jak zapewne już się domyśliliście, przyszło nam zająć właśnie te ostatnie miejsca. Jak mniemam większość z was miała okazję być na koncertach, wiecie więc, że odpowiednie miejsce jest kluczowe w odbiorze widowiska i złe miejsca mogą całkowicie zniszczyć wszelką radość z muzyki. Trochę się obawialiśmy, że właśnie taki los nas spotka, lecz jak zaraz opowiem, nie mogliśmy się bardziej mylić.

Już przy bramie zauważyliśmy spore rzesze naszych rodaków z właściwą sobie beztroską popijających tanie napoje alkoholowe i co jakiś czas rzucających, jakże miłe naszym uszom, siarczyste, polskie przekleństwa... (Od razu mi się łezka w oku zakręciła za Szwederowem i Jeżycami, gdzie taka piękna, barwna, dosadna polszczyzna, to chleb powszedni, tej) W środku okazało się, że (na oko) przynajmniej 30 procent uczestników imprezy to Polacy! Jak już wcześniej dane mi było sprawdzić - nie wiedzą Anglicy jaka to perła gra w ich pradawnej stolicy, jak cudownie niebiańskie rytmy i poetyckie frazy... [tu dalej zachwycam się nad wspaniałością muzyki DCD, więc aby ułatwić wam czytanie wprowadzę autocenzurę i przejdę dalej].

Trasa koncertowa w jaką zespół się wybrał ma (bo jeszcze się nie skończyła) na celu głównie promocję materiału z ich ostatniej płyty "Anastasis" wydanej ledwie kilka miesięcy temu. Jest to pierwsza płyta długogrająca Dead Can Dance od kapitalnego "Spiritchasera" wydanego w 1998 roku. Przyszło więc fanom tej wyjątkowej muzyki czekać dość długo. Płyta okazała się, moim zdaniem, przyzwoita, ale jak mawia mój pewien znajomy "cycków nie urywa". Nie zrozumcie mnie, źle - nadal jest to jednak solidny kawałek muzyki, godny najwyższych pochwał i zaszczytów, po prostu zespołowi który osiągnął tak wiele ciężko jest przeskoczyć samego siebie.

Na koncercie dominowały więc utwory z nowej płyty. W zasadzie (jak właśnie sprawdziłem) to zespół zagrał całość nowego materiału i jedynie kilka starszych utworów. Ale za to jakich! Wśród pozycji z poprzednich płyt było genialne otwarcie wspomnianego już wcześniej "Spiritchasera", które wzruszyło mnie do łez (piszę to, wierzcie lub nie, bez cienia ironi), oraz znany z dorobku solowego Lisy utwór "Now We Are Free" (soundtrack do filmu "Gladiator", a co tam wkleje wam linka: http://www.youtube.com/watch?v=-DLm3vx_t-4). Na wykonanie zasłużyłą ulubiona piosenka Mili "The Ubiquitous Mr. Lovegrove" (z "Into The Labyrinth"), oraz "Dreams Made Flesh" ze stworzonej na potrzeby promocyjne wydawcy Dead Can Dance (czyli 4AD) składanki "This Mortal Coil", co wydało mi się wyborem dosć dziwnym (bo w dorobku DCD nie brakuje doskonałych utworów, więc po co sięgać po inne zespoły?) acz i tak fajnym.

Teraz o naszych miejscach i jakości dźwięku. Ustawiliśmy się mniej więcej naprzeciwko sceny (choć na szóstym piętrze) i widok mieliśmy niezły, choć detali nie było widać. Mieliśmy okazję zobaczyć Brendana Perry'ego z (bardzo) bliska w Poznaniu, w trakcie jego solowego koncertu w (bodajże) 2008 roku. Lisy Gerrard z bliska nie widzieliśmy, ale jak wiadomo na koncerty idzie się słuchać muzyki a nie oglądać muzyków, więc dość o tym. W kwestii jakości dźwięku - nie boję się powiedzieć, że był to najlepiej nagłośniony koncert na jakim miałem okazję być. Było doskonale słychać wszystko, każdy instrument, każdy dźwięk, super czysto, pięknie, doskonale. Przy okazji należy wspomnieć, że dwójce wokalistów towarzyszyły dwa keyboardy, perkusja i pan na tzw. "przeszkadzajkach" - cow bellach, bongosach i innych wynalazkach. Muzycy często zmieniali się instrumentami, Lisa do niektórych utworów grała na cymbałach (dwa rodzaje), Brendan przygrywał sobie na rozmaitych instrumentach strunowych (mandolina, cytra, gitara) i raz nawet pożyczył od Lisy cymbały :-) Głosy pary wokalistów nie zastarzały się ani odrobinę brzmiały głośno i pięknie, jak zawsze najlepiej w duecie. Brak mi słów (a jak wiecie i widzicie potrafię ich całkiem sporo z siebie wysypać) by opisać piękno i głębię muzyki jaką byli w stanie wydobyć muzycy. Dla takich koncertów słucha się muzyki, dla takiej muzyki się żyje. Tyle o dźwięku.

Zgodnie z tradycją i zwyczajem muzycy bisowali. Brawom oczywiście nie było końca, bisowali więc aż trzy razy. Było to oczywiście z góry zaplanowane (robią tak na wszystkich koncertów w tej trasie) i dlatego trochę męczące. Jest to jedyna negatywna rzecz jaką mogę powiedzieć o koncercie.

Powinienem pewnie dodać, że przed właściwym koncertem grał sobie przez pół godziny pan na różnych dziwnych instrumentach (w tym na talerzach wyglądających jak UFO) ale jego występ, choć fajny, został całkowicie przyćmiony przez Dead Can Dance.

Gorąco polecam wam koncerty zarówno zespołu jak i obojga wokalistów solo, to rozrywka warta (niemalże dosłownie) każdych pieniędzy.

Serdecznie pozdrawiam

Folk Camp

Ostatni weekend (25-27/8/2012) spędziliśmy w bardzo interesujący
sposób. Pojechaliśmy na jeden z reklamowanych nam przed Davida i Jane
Folk Campów. Dostępne są dwa rodzaje takich biwaków - weekendowe i
tygodniowe, większe obozy. Tematem przewodnim tych wyjazdów są
aktywności związane z kulturą ludową, szczególnie jej gałęzią
muzyczną. Organizatorzy, a tym samym uczestnicy, tworzą organizację
non-profit, której celem jest wspólne spędzanie czasu przy tradycyjnej
muzyce i tańcu. Główna działalność to organizacja wakacyjnych obozów
dla całych rodzin, w trakcie których rozrywkę zapewniają sobie sami
uczestnicy - właśnie grając, śpiewając i tańcząc i ogólnie się bawiąc.
Na naszym biwaku było ok. 40 osób, głównie starszych (czy osoby po
60ce to jedyni Brytyjczycy, którzy wychodzą z domu?) ale też kilkoro
rodziców z dziećmi. Davidowie mówią, że jest to bardzo rodzinna
impreza, szczególnie na tych dłuższych wyjazdach roi się od dzieci i
nastolatków.
Organizacja czasu była raczej luźna, co nie znaczy, że nic się nie
działo - uczestnicy spontanicznie zbierali się o dość oględnie
określonych godzinach, żeby wspólnie grać, śpiewać lub tańczyć. W
muzykowaniu za bardzo nie mogliśmy brać udziału, z racji tego, że nie
niczym nie gramy. Nie przeszkodziło mi to jednak popukać trochę w
bęben do taktu :)
W śpiewaniu też braliśmy raczej bierny udział, bo nie znamy
tradycyjnych angielskich piosenek, żeby się móc przyłączyć. Śpiewanie
odbywało się w dwóch odsłonach: Rano było wspólne śpiewanie bardziej
znanych piosenek, często na głosy, a wieczorem wszyscy siadali w kręgu
i po kolei, kto chciał, mógł zaśpiewać piosenkę dla wszystkich.
Pierwszego wieczoru byliśmy zaskoczeni i onieśmieleni ale obiecałam,
że zaśpiewam coś następnego dnia. Cały dzień myśleliśmy jakie piosenki
by się nadały - bawiliśmy się świetnie robiąc przegląd znanych nam
piosenek i przypominając sobie harcerskie czasy :) W końcu
zdecydowaliśmy się na dwie polskie piosenki ("Hej sokoły" i "Sowa" z
Kapeli ze wsi Warszawa), które zaśpiewałam ku ogólnej uciesze
zebranych. Braliśmy za to aktywny udział w tańczeniu.

Tańce w których mieliśmy okazję wziąć udział były inne, niż wszystkie
inne, z którymi się do tej pory zetknęłam. Do tańca potrzebne są trzy
rodzaje osób: tancerze w parach, z reguły w ustalonej liczbie;
muzykanci zapewniający odpowiednią muzykę i "wołacz" - osoba
wywołująca kolejne figury taneczne. Każdy taniec składa się z
następującej po sobie sekwencji figur, które należy wykonywać na
zawołanie wołacza, w takt muzyki. To znaczy, że nie trzeba wcześniej
znać układu - tak jak w naszym polonezie, tylko trzeba reagować na
komendy wołacza. Wołacze na naszym biwaku czytali figury z kartki -
mieli przygotowane różne tańce - a tancerze usiłowali połapać się co
mają robić. Figury zawierały w sobie chodzenie czy przeskakiwanie w
różnych kierunkach, różnego rodzaju obroty i zamienianie się miejscami
na wszystkie sposoby. Nieistotny był przy tym podstawowy krok -
akceptowalne było normalne chodzenie, pod warunkiem, że się wiedziało
gdzie iść :) Dla nas było to dość trudne, bo nie znaliśmy podstawowych
figur, więc często wypadaliśmy z rytmu próbując ogarnąć co się dzieje
i co teraz robimy. Nie zrażaliśmy się tym jednak za bardzo, zwłaszcza,
że niejednokrotnie do tańca zapraszane też były małe dzieci, które
byly dużo bardziej zagubione niż my, a mimo to tańce się odbywały i
udawały. Wiele z tańców, które tańczyliśmy były bardzo stare - z XVII
i XVIII wieku. Próbowaliśmy też jednego tańca z rekwizytem zwanego
"rapper dance" - rekwizytem jest kawałek wąskiej, giętkiej blachy z
drewnianymi uchwytami na obu końcach. Taniec polega na tym samym co
"zwykły" folk taniec tyle, że w obu rękach trzyma się rapper, tak, że
tańczący tworzą zamknięte koło, które zwija się i rozwija w miarę jak
tancerze wykonują różne figury. Pewnie trudno to sobie wyobrazić na
podstawie mojego opisu i też muszę przyznać, że trudno jest to ubrać w
słowa, więc zamiast się dalej wysilać odeślę was od razu do zdjęć i
filmików na moim g+:
Przykładowy folk taniec


Rapper dance część1
Rapper dance część2

W każdym razie, tańce byly fajne i wymagały niezłego główkowania oraz
refleksu. Zabawa przednia i ciekawe doświadczenie.

Ostatniego dnia poszliśmy na wspólny lunch do lokalnego pubu i
zagospodarowaliśmy tamtejszą przestrzeń. Na małej scenie rozsiedli się
nasi grajkowie a my, razem z chętnymi gośćmi ruszyliśmy do tańca. Poza
zwykłym tańcem, bardziej zaawansowani folk-tancerze odtańczyli też
rapper taniec (na filmiku) i taniec z drewnianymi tyczkami, jak i tzw.
morris - taniec z dzwoneczkami i szmatkami w rękach.

Reszta zdjęć tu:https://plus.google.com/u/0/photos/102225926721216505083/albums/5782190259222623329?hl=en

Polski czarny rynek

Przy okazji zakupów świątecznych wybraliśmy się na obchód bostońskich polskich sklepów. Normalnie nie zaglądamy tam za często bo staramy się korzystać z zasobów brytyjskiej kuchni i próbować lokalnych specjałów. Gdybyśmy chcieli wybierać tylko z polskich produktów to zostalibyśmy w Polsce. Na święta jednak postanowiliśmy kupić parę rodzimych dóbr. Obserwacja asortymentu polskich sklepów zasługuje na opis.

Ogólnie w Bostonie można kupić wszystko to co w Polsce. To już zaobserwowaliśmy wcześniej. To co teraz rzuciło mi się w oczy, to że właściwie można tu kupić więcej polskich produktów, niż w sklepach w Polsce. Ku mojemu zaskoczeniu (i zadowoleniu) można tu kupić szczaw - poszatkowany oraz w formie przecieru. Nigdy nie widziałam w Poznaniu :) Ale nie o szczawie chciałam piać. Moją uwagę przykuła półka apteczna. W brytyjskich aptekach nie wszystkie leki znane w Polsce są dostępne. Nie ma np. węgla na biegunkę ani flegaminy na kaszel. Niektóre specyfiki są w ogóle nie znane, np. nie sprzedaje się magnezu, bo nie ma w narodzie przekonania, że na cokolwiek pomaga. Skurcze leczy się chininą. Nie ma też rozpuszczalnego wapna - nieznany jest pogląd jakoby wapno pomagało na uczulenie. Nie ma rutinoskorbinu ani niczego na żylaki. Początkowo te braki bardzo mnie dziwiły i były niezrozumiałe. Kilka razy zapytałam Nikki, która mnie szkoliła dlaczego nie mają tego czy tamtego a ona spoglądała na mnie z największym zdziwieniem odpowiadając "a dlaczego miałoby być? Szybko więc uświadomiłam sobie bezsensowność pytania, dlaczego nie ma danego specyfiku - jeśli dane właściwości substancji nie są w ogóle znane, to dlaczego miałby się sprzedawać lek ją zawierający. To tak jakby mnie ktoś zapytał dlaczego nie sprzedajemy wyciągu z ogórków morskich na problemy ze stopami... "a dlaczego mielibyśmy go sprzedawać?" padłaby odpowiedź. Polacy jednak są bardzo przywiązani do swoich domowych sposobów leczenia i tu tworzy się czarna dziura w rynku. jak wiadomo popyt rodzi podaż, więc lokalne polskie sklepy sprowadziły farmaceutyki. Wydzielone pólki uginają się od witaminek, syropów na kaszel itp. Są wszystkie apteczne bestsellery - węgiel, flegamina, thiocodin, rutinoskorbin, tormentiol, essentiale forte itp. te są w sumie zrozumiałe, bo faktycznie w Anglii trudno dostać coś co mogłoby je odpowiednio zastąpić. Bardziej rozśmieszył mnie widok specyfików, które w Polsce co prawda dobrze się sprzedają, ale tylko dzięki intensywnej reklamie, bo raczej na nic nie pomagają - jest np. drosetux (syrop homeopatyczny) czy zoożelki (prepaat witaminowy dla dzieci). Pewnie nie powinno mnie to dziwić, skoro na co drugim domu wisi talerz z napisem "Cyfrowy Polsat" :)

Po tym przydługim wstępie przechodzę do tego co właściwie chciałam napisać. Z największym zdziwieniem odkryłam, że na półce aptecznej sprzedaje się również leki na receptę. Oto kilka przykładów: Oxycort w maści i w płynie (w Polsce na receptę, w Anglii niedostępny), Diphergan (w Polsce na receptę, w Anglii w kategorii P - lek wydawany pod nadzorem farmaceuty), Zyrtec w kropelkach (w Polsce na receptę, w Anglii niedostępny), Pectodrill - syrop na kaszel (w Polsce i w Anglii na receptę), sól fizjologiczna w ampułkach (w Polsce i w Anglii na receptę, chociaż ja sprzedawałam bez problemu). Bylo też kilka pozycji, które co prawda w Polsce są bez recepty, ale w Anglii mogą być sprzedawane tylko w aptece (mają kategorię P) np. clotrimazol, detreomycyna czy hydrokortyzon.

Jak widać jest tu jakaś dziura w angielskiej regulacji rynku. O tyle o ile większość z tych specyfików jest niegroźna i może być sprzedawana byle gdzie, tak kilka pozycji mnie zaniepokoiło... Szczególnie, że już przyzwyczaiłam się do panujących tu standardów troski o pacjentów, każących każdego kupującego przepytać dokładnie z objawów, czasu ich trwania, branych leków i innych możliwych zagrożeń, oraz decyzję o sprzedaży danego leku skonsultować z farmaceutą. A tu pomocna Pani Polka ze spożywczaka chętnie sprzeda oxycort temu kto będzie chciał...